Concentratiekampgevangenen voor hal 3, SS-foto rond 1942
(NIOD Amsterdam)

Dui­zend­en con­cen­tratie­kamp­ge­vang­enen wor­den ge­dwong­en in de steen­groeve van de Deutsche Erd- und Steinwerke (DESt) te wer­ken. Zon­der vei­lig­heids­maat­regelen, slecht gek­leed en bij elk weer­type moe­ten ze zand af­gra­ven, gra­niet­blok­ken tot ont­plof­fing breng­en, lor­ries duwen en ste­nen sjou­wen. On­geluk­ken zijn aan de or­de van de dag. Kou, zwa­re ar­beid, on­vol­doen­de voe­ding en het wil­lekeu­rige ge­weld van de SS’ers en kapo’s lei­den tot de dood van vele ge­vang­enen.

Een werk­dag in de steen­groeve duurt twaalf uur, slechts onder­broken door een kor­te pau­ze waar­in een dun­ne soep wordt uit­ge­deeld. De SS dwingt ge­vang­enen uren­lang rond te lo­pen en ste­nen te sle­pen.


Slechts wei­ni­gen over­leven de­ze straf­com­mando’s. Na het werk moe­ten de ge­vang­enen de do­den te­rug­breng­en naar het kamp.

De steen­groeve van het con­cen­tratie­kamp is het groot­ste be­drijf in Flossenbürg: hal­ver­wege 1939 wer­ken daar da­ge­lijks 850 con­cen­tratie­kamp­ge­vang­enen, tot 1942 stijgt hun aan­tal tot bij­na 2.000. On­ge­veer 60 ci­viele wer­kne­mers, be­heer­ders, steen­houwers, chauf­feurs en leer­ling­en wer­ken bij de DESt. Ve­len van hen heb­ben re­gel­matig con­tact met de ge­vang­enen.